Zondagavond in Herning

De dag is spoedig verkopen. De vlucht niet vertraagd, al heel wat tegenwoordig.

Het resultaat van de inspanningen en afspraken op de beurs is eigenlijk boven verwachting.

Denemarken is het enige land in Europa waar we, op een enkele incidentele order na, nauwelijks verkoop hebben. Dat moet nu maar eens veranderen.

Op naar het hotel. Eerste tegenvaller. De kamer heeft een formaat dat je er nog geen erectie kunt krijgen en dat voor een prijs waarvoor dit probleem, als je dat wilt, moeiteloos kan worden opgelost.

Het doet mij denken aan ons hotel in Frankfurt waar je vanuit je bed kunt, nee moet, douchen.

Sowieso bekruipt mij een dejavu-gevoel. Zondagavond moet je thuis zitten en met je voeten op tafel Studio Sport kijken, dus niet op onbestemde plekken in de wereld rondhangen.

Zoals, al weer jaren geleden, ik op een zondagavond naar Katowice (het trieste industriecentrum in het zuiden van Polen) vloog.

Ik werd van het vliegveld gehaald door een vertegenwoordiger die geen woord over de grens sprak, maar wel de opdracht had om goed op mij te passen. Waar ik ook ging hij zag mij wel, ik hem niet.

Maar vanavond Herning. Voor die enkeling die niet weet waar dat ligt, midden Jutland.

Hotel bullshit, dan maar een borrel drinken en een lekker hapje eten. Maar ook dat is Zutphen op zondag. U kent dat niet, ik maar al te goed. Ik kan kiezen uit één kroegen en in het enige restaurant dat ik tot dusverre ben tegengekomen kost een dagmenuutje meer dan mijn retourticket Denemarken.

Maar het tij keert. “Hiernaast is een aardig restaurant meneer, Mongolisch (of is het Mongools?), niet te duur”. Laat ik het maar proberen. Ik heb weinig keus en veel trek.

De inrichting is mooi. Opvallende kleuren. Donker blauw en licht groen, heel creatief tot in de details doorgevoerd. Aan het tafeltje tegenover mij zit een heer opvallend intiem te zijn met zijn dochter, of in ieder geval iemand die het qua leeftijd zou kunnen zijn. Links van mij zit Kojak zijn oorlellen te trainen. Kilootje of 5 aan iedere kant. Hij is in gezelschap van een vogel met een staartje. Niets tegen mannen met staartjes. Staat soms heel charmant, maar minder als je tegen de 60 loopt en je haar net zo beroerd groeit als het mijne.

Aan het tafeltje rechts zitten drie vrouwen waarvan er twee zo mooi zijn dat mijn wijn ervan begint te glanzen. Spaanse wijn, toch wel wat gewend zou je zeggen. Mijn humeur wordt al wat beter en even later zelfs uitstekend als het eten op tafel komt. Werkelijk voortreffelijk. Echt onwaarschijnlijk lekker voor een totaalprijs waar het eerst bezochte restaurant nog geen voorgerecht voor serveert.

Een echt moraal heeft dit verhaal niet, hooguit een aanrader: Mongolisch eten in Denemarken, doen!

La Mancha

Het is november. In Nederland is het bar en boos. Storm en regen. Van het thuisfront hoor ik dat hockeywedstrijden zijn gestaakt omdat de doelen weg waaiden.

In Madrid is het beter. Graadje of 22, dankzij een heerlijk zonnetje. Zelfs voor Madrileense begrippen zeer aangenaam voor de tijd van het jaar.

Het is een drukke week. In 6 dagen marketingplannen bespreken in Lissabon, Madrid, Milaan en Parijs. Koffer uitpakken is er eigenlijk niet bij, de volgende verhuizing is altijd aanstaande.

Maar zondag is een vrije dag. Zelfs voor deze eenzame reiziger. Eerst lekker uitslapen, een must in zo’n week waarin de dagen zijn gevuld met besprekingen en de avonden met verplaatsingen van het ene naar het andere land. Maar ook omdat het in Madrid bijna niet mogelijk is om op een fatsoenlijke tijd in bed te liggen. Het leven begint immers pas om een uurtje of 10 ’s avonds. Voor deze rustdag had ik iets cultureels gepland. Een bezoek aan het wereldberoemde Prado museum. Dat waren nog meer mensen van plan. Ik schat het rijtje voor de ingang op een metertje of 600. Dan maar iets anders, het is bovendien eigenlijk toch meer het weer voor een buitenactiviteit. Het Attocha treinstation is niet ver lopen. Een rijtje hogesnelheidstreinen wacht op vertrek. Ik kies voor Ciudad Real. Een klein stadje in wat we dan in goed engels plachten te noemen “the middle of nowhere”. Of liever gezegd midden in de zeer dun bevolkte streek “La Mancha”, dicht bij het bekende wijngebied Valdepeñas.

Ik houd nu eenmaal van het platteland en kleine plaatsen en onbekende of verlaten regio’s.

Met hoge snelheid voert de trein door een gebied dat sterft in schoonheid, juist omdat er niets is. Kale grond met hier en daar één of een plukje olijfbomen, een ogenschijnlijk verlaten dorpje, een weggetje, een kleine bergrug en dat alles met het zachte strijklicht van de in deze tijd van het jaar laag staande zon. Binnen het uur ben ik weer uit de trein, ruim 200 km ten zuiden van Madrid.

Ik loop het stadje in op zoek naar...? Eigenlijk op zoek naar niets. Hier komen geen toeristen. Hier komt eigenlijk niemand die er niets te zoeken heeft. Ook de locale bevolking viert zondagmiddag. Uit de huisjes straalt de familiesfeer. Het is middag. Met elkaar wordt de maaltijd genuttigd met vrolijke Spaanse muzikale klanken.

Een echt centrum is er niet. Wel een pleintje met wat tapas barretjes. Op goed geluk kies ik er één. Staande aan de bar, tussen tientallen druk pratende Spanjaarden, zie ik dat er net een schaal wordt binnengebracht. Daarop rode en groene paprika’s klein gesneden tussen gamba’s uit Huelva en besprenkeld met olijfolie. Het ziet er heerlijk uit en dat blijkt het ook te zijn.

De lokale wijn rode wijn is formidabel. Ik heb geen spijt van mijn ‘op goed geluk’ reis.

Alles is hier zo puur, zo eenvoudig, zo lekker. Het zonnetje maakt het af.

De uiterst vriendelijke barman schenkt af en toe eens bij en brengt wat kaas en worst uit eigen dorp. Ik had de hele middag wel kunnen blijven zitten, en moet er zelfs nog flink de pas in zetten om de trein weer te halen. Morgen weer flink aan de slag, maar dit was even onvervalst Spaans genieten.

Plannen en improviseren; het Spaanse dilemma

Heidy had mij gewaarschuwd. Niet meer dan 400 woorden. De hoofdredactrice had het goed ingeschat. De eerste versie van deze column kan in boekvorm worden uitgegeven. Keuzes maken dus. Is er dan zoveel papier te vullen over Spanje? Wis en waarachtig. Ondernemen in Spanje is elke keer weer een feest en een uitdaging, waarbij een enigszins masochistische inslag de boel wel vergemakkelijkt. Hoewel de meeste van onze cliënten (zeer) succesvol zijn ten zuiden van de Pyreneeën, is het bij geen van hen vanzelf gegaan. Oorzaak: de Spaanjaarden en meer nog de mate waarin wij hen begrijpen.

‘Alle bijna 45 miljoen inwoners van Spanje zijn hartelijke, spontane en gastvrije spraakwatervallen die met de dag leven en heel goed kunnen improviseren’, aldus Maarten Steenmeijer in zijn ‘Een continent in het klein’ cultuurwijzer voor het moderne Spanje.

Met name dat improviseren is waar en is de grote zorg en frustratie van ondernemers uit het noorden van Europa. Omdat Spanjaarden goed kunnen improviseren kunnen ze niet plannen en omdat ze niet kunnen plannen kunnen ze uitstekend improviseren. Een belangrijk onderdeel van ons werk is om onze relaties, ter voorkoming van noodzakelijk cardiologische ingrijpen, te overtuigen dat alles goed komt. En dat komt het ook. Veel flexibeler dan wij noorderlingen zijn de Iberiërs in staat, vaak met man en macht, op het allerlaatste moment zaken voor elkaar te krijgen. Deadlines worden gehaald, al moet je er uiteraard bovenop blijven zitten. Chapuza, ofwel broddelwerk, is daarbij een niet te onderschatten gevaar. Spanjaarden hebben leiding nodig. Zelfs de door u aangestelde managers. Het poldermodel wordt niet begrepen. Een cultuurerfenis. Wie niets besluit maakt ook geen fouten. Bazen, u dus, zijn er om te beslissen. Ook al heeft u nog zo duidelijk gemaakt dat u hen daarvoor heeft aangesteld. Een Nederlandse management- en bedrijfscultuur is evenzeer wenselijk als moeizaam te implementeren. Ik adviseer u het na te streven, maar verwacht u niet dat dit onmiddellijk wordt begrepen.

Dan nog even een vooroordeel wegwerken, althans voor de helft. Spanjaarden zijn lui en laks. Voor veel lagerbetaalden gaat dat op (waar niet?). Onwillige filiaalsukkels, blij weer eens iemand dwars te kunnen zitten met uitputtende formaliteiten zijn niet typisch Spaans, maar bestaan wel. Voor een telefoon- of internetaansluiting is een dikke huid, geduld en veel tact nodig. Daarentegen, de juiste medewerkers in Spanje behoren tot de meest loyale harde werkers die ik ken. Het vinden daarvan is niet zozeer een zorg, er zijn er voldoende, maar wel een zaak om  heel serieus te nemen.

Tot slot de eeuwige vraag over een Nederlander of een Spanjaard aan het roer. Uiteindelijk is een Spaanse manager het best geïntegreerd in de markt. Toch is er veel voor te zeggen om in de opstartfase de feitelijke leiding door een Nederlandse (interim) manager te laten voeren, die daarmee in staat is om uw en/of onze polderlandse bedrijfscultuur te implementeren. Zoals eerder gezegd dat gaat niet vanzelf in dit land, zoals er niets vanzelf gaat maar alles goed komt. Voldoende aandacht is nodig, maar dan zult u ook veel plezier beleven aan het zakendoen in Spanje en succesvol zijn. 

Mucho éxito en España!

Deze tekst is in mei 2011 als column geplaatst in Ondernemen.in Magazine

Wie durft

Op zoek naar achtergronden googlede (nieuw Nederlands voor zoeken via Google) ik op de termen Afrika en business. Bijna bovenaan de link “Afrika: Oorlog is business” verwijzend naar aan AVRO-serie met die titel. De overige vooroordelen over het continent volgen. Oorlog, honger, onderdrukking, verkrachting. Een somber makend beeld dat evenzeer strookt met de realiteit als dat het daarmee niet overeenkomt.

Hoewel in deze editie van Ondernemen.in Magazine Zuid Afrika centraal staat neem ik de vrijheid het continent breder te beschouwen. Ambivalentie schud het brein tot wanhoop.

Een immens groot continent. Drie keer de oppervlakte van Europa. Een centraal deel dat armer dan arm is. In de top 20 van landen met het laagste bruto nationaal product per hoofd van de bevolking liggen er 17 in Afrika. Daarentegen zijn de randen van het continent relatief  ontwikkeld. Het woord ‘relatief’ staat er niet voor niets. Het is vaak hoe je het bekijkt. In de top 50 van BNP per capita komt geen enkel Afrikaans land voor, maar kijk je naar de grootste economieën naar totale koopkracht dan vinden we Zuid Afrika op een 20e plaats, direct na Nederland en voor landen als Polen en Argentinië. De effectenbeurs van Zuid-Afrika hoort tot de 10 grootste ter wereld maar daarentegen liggen de 18 laagst genoteerde landen in de Quality of Life index van The Economist allemaal in Afrika.

Heeft u net een mooi bedrijf opgezet in Kenia, de laatste jaren één van de stabieler en toegankelijk landen, vliegt de boel daar letterlijk in brand. Het afgelasten van de Dakar rally geeft de burger ook niet al te veel moed en vraagt eens aan Shell medewerkers hoe het werken in Nigeria is. Het is dus zeer goed voorstelbaar dat u als ondernemer uw prioriteiten even elders legt.

Waarom pakt de Nederlandse (of EU) overheid ons niet bij de hand en stimuleert het ondernemen in Afrika? Het mes zal aan twee kanten snijden. Afrika negeren vanuit de Westerse wereld betekent een verder humanitaire ramp die ons economisch zal treffen. Uit pure wanhoop zullen nog meer Afrikanen met zeer veel gevaar voor eigen leven vluchten naar Europa. Uit pure wanhoop zal het land crimineler worden. Zei Bisschop Muskens niet dat hij het zich kon voorstellen dat je in armoede brood steelt. Uit gebrek aan alles zullen ziekten oncontroleerbaar worden en al dan niet letterlijk (vogelpest) naar ons overwaaien. U als individuele ondernemer bent geëxcuseerd als u het niet aandurft. De Westerse overheden, dat zijn wij zelf zoals u weet, moeten hun verantwoordelijkheid nemen. Geen geitenwollen sokken hulp maar steun aan en verzekering van investeringen in Afrika. Geef ze de kans zich te ontwikkelen en zelf hun brood te verdienen. 

Gek genoeg durven de Chinezen wel. Lange termijn denkers als het zijn investeren zij nu al op redelijk grote schaal in Afrika, momenteel met zelfs een eerste plek als handelspartner van het Afrikaanse continent. Waar wij ben hen outsourcen treffen zij voorbereidingen hetzelfde te doen in Afrika. Niet verbaasd zijn dus als uw Made in China feitelijk Made in Africa zal zijn. Als je een beetje ruim denkt onze eigen achtertuin. Laten we het beeld vooral niet te somber maken. Er is volop ondernemerschap, 60% van de Afrikanen heeft een mobiele telefoon, er is ten zuiden van de Sahara een gemiddelde economische groei van meer dan 5% en veel Afrikaanse landen hebben maatregelen genomen om het ondernemersklimaat te verbeteren en investeerders te beschermen. Verder is er weinig tijdverschil, zijn productiekosten vaak nog lager dan in Azië en kunt u in grote delen van Afrika uitstekend met Engels terecht. Waar wachten we eigenlijk nog op?

Deze tekst is in april 2008 als column gepubliceerd in Ondernemen.in Magazine

Bom onder onze economie

Ik woon onder de rook van Noordwijk. ’s Lands mooiste badplaats heeft helemaal geen rook, hooguit een enkel zeewolkje, maar u begrijpt wat ik bedoel. Zodra er iets begint te ontluiken op ons bollenland trekt een file witzwarte kentekenplaten de regio in. Ambivalent feest voor de lokale economie. Immers net als Nederlanders , Engelsen en tal van andere niet over een kam te scheren volkeren zijn er ook bij onze oosterburen enkelen die met het overschrijden van de landsgrens een nieuw colbertje  van omgangsvormen anziehen. Waar Spanjaarden, als voorbeeld, het door onze landgenoten aangerichte bacchanaal aan de costa’s met de mantel der liefde bedekken, zien wij aanleiding om de vooroordelen over de Duitsers weer eens te voeden. Welke psychologie erachter zit om iedere gelegenheid daartoe aan te grijpen ontgaat mij, maar helaas signaleer ik zelfs parallellen als het gaat om zakendoen met mensen ten oosten van Enschede. Hoewel Duitsers, zowel in het publieke als in het economische leven, buitengewoon positief tegenover ons staan, lijken wij hen nauwelijks serieus te nemen.

Tijdens een eerder symposium Ondernemen in Duitsland brak de ambassadeur voor ons land in Berlijn, Drs. P.P. van Wulfften Palthe, een lans voor meer aandacht voor de Duitse taal. Een roepende in de woestijn? Het lijkt erop. Zowel v.w.b. import als export is Duitsland onze belangrijkste handelspartner. Een kwart van onze uitvoer gaat naar Duitsland. We exporteren meer naar Baden-Württemberg dan naar China en Japan samen. En meer naar Nordrhein-Westfalen dan naar de VS, China of Rusland. Ondertussen leren we Chinees en Russisch en verlaat er nog nauwelijks iemand de middelbare school met enig bruikbare kennis van de Duitse taal. Een bom onder onze economie. In relatieve zin verliest het Nederlandse bedrijfsleven positie in Duitsland. Een verlies van 1% marktaandeel staat gelijk aan meer dan een half miljard Euro. De overheid hoor ik er niet over. Beleidsmakers vinden het belangrijker (of leuker?) handelsmissies naar exotische landen te begeleiden. Niets op tegen, maar het negeren van het belang van Duitsland is kortzichtig en schadelijk.

Zakendoen in Duitsland wordt als simpel ervaren. We doen het al jaren en denken het te weten. Een workshop agentenrecht tijdens het 2007 symposium Ondernemen in Duitsland trok heel veel witte bekkies, terwijl met enige kennis van zaken wel een voor beide partijen werkbare overeenkomst had kunnen worden afgesloten. Duitsland is geen provincie van Nederland die we er wel even bijdoen. Kennis van hun taal, land, (zaken)cultuur en vooral markt en marktkansen is noodzakelijk voor succes. Daarmee gewapend is de oogst sneller, groter en gemakkelijker dan in het tegenwoordig zo populaire Verweggiestan. Dat Duitsers gastvrije, vriendelijke en vooral betrouwbare handelspartners zijn maakt het ook nog een plezier met hen in zaken te zijn.

Deze tekst is in april 2007 als column geplaatst in Ondernemen.in Magazine

Tegenstanders van Turkije in de EU waren ooit ook tegen toetreding van Spanje en Italie

Hoewel de discussie over de toetreding van Turkije tot de EU weer wat is gaan liggen, of liever gezegd lekker veilig naar voren geschoven, neem ik de vrijheid stelling te nemen. Wat zit de tegenstanders dwars? Laten we onderscheid maken tussen zeggen en denken. Wij zijn rijk, zij zijn arm. Er zal voorlopig dus veel geld van ons naar hen gaan. Politiek correct geen fijne uitspraak, maar voor veel tegenstanders de essentie van de zaak. Zij waren om dezelfde reden ook niet voor toetreding van Roemenië en Bulgarije en zijn ooit faliekant tegen uitbreiding van de EEG geweest. Spanje, Italië, Griekenland, Portugal. De waarheid heeft hen achterhaald.

Gemakkelijker dan bij de recent toegetreden Balkanlanden is er voor Turkije een stok te vinden om te slaan. Het ligt niet in Europa en de mensenrechten, dat scoort ook altijd lekker. Verder komt er een invasie van Turken en de zaak Cyprus.

Van achter naar voren: Cyprus is oplosbaar. Toetreding kan en zal daar juist toe bijdragen. Massale verhuizing naar West-Europa, ik geloof er niet in. Verhoogde welvaart houdt mensen thuis en marktwerking geldt ook voor de arbeidsmarkt. Het zal meer noch minder worden, maar wel beter gestructureerd. Mensenrechten is een even valide als hypocriet standpunt. Ik deel de visie, maar als het om China gaat beperken we ons tot wat gemompel. Principieel geen zaken doen met het land waar mensen minder rechten hebben dan Flappie in ons konijnenhok treft ons in de portemonnee. De situatie in Myanmar (Birma) is gespannen. Sinds 1962 zit daar een militaire dictatuur in de meest extreme vorm. De Nederlandse regering adviseert bedrijven nadrukkelijk geen zaken te doen met dit land. Tot mijn verbazing zag ik laatst in het inflightmagazine van KLM een paginagrote advertentie over rondreizen door Birma. Omzet was belangrijker dan het feit dat de dienstverlening tijdens de rondreis in handen is van staatsslaven naar oud model. Principes zijn prima, maar niet met twee maten meten als het om de inhoud van jouw buidel gaat.

Economische samenwerking is goed voor alle betrokkenen, al was het alleen maar doordat barrières als regelgeving bij het internationaal ondernemen worden geslecht. Samenwerking brengt welvaart in alle nieuwe landen. Welvaart waar wij als internationaal actieve natie van profiteren. Wat mij betreft zitten er geen geografische grenzen aan verdere uitbreiding. Partners moeten zorgvuldig worden gekozen op basis van economische criteria en het tempo moet beheersbaar zijn, maar de lijn die onze voorvaderen al dan niet willekeurig hebben getrokken om te bepalen waar Europa ophoudt en een ander continent begint is irrelevant. Kijk in dit verband ook eens welke landen er mee doen aan het EK voetbal (Turkije en nog veel meer landen in Verweggiestan). Economische samenwerking met Turkije is wat mij betreft zeer gewenst. In het EU-model past het prima als we de E van Europese wijzigen in Economische.

Deze tekst is in maart 2007 als column gepubliceerd in Ondernemen.in Magazine

De jarige EU

Zoals velen frons ook ik met regelmaat de wenkbrauwen bij een nieuwe poging te doorgronden hoe ‘Europa’ politiek is georganiseerd en waar al die vertegenwoordigers uithangen. Brussel, Luxemburg, Straatsburg, Frankfurt. Wie zit waar en vooral waarom?

Een bijeen gekrakeelde lappendeken van compromissen.

Heb ik daarmee iets tegen de EU? In de verste verte niet. Dat we samen met Frankrijk de Europese Grondwet hebben getorpedeerd is een verregaande stommiteit. Doet men moeite om orde te scheppen in de wirwar, grijpen we die kans niet met beide handen aan. Hoe eerder de boel efficiënt is gestructureerd, hoe sneller we kunnen profiteren van de kansen die een verenigd Europa biedt.

Nota bene horen we zelf tot de grondleggers. Geweldig initiatief, alleen jammer dat we een halve eeuw later nog steeds niet de vertaalslag hebben gemaakt van politiek naar business. Dat wil zeggen, die zijn we kwijt geraakt. Op 25 maart is het 50 jaar geleden dat de EEG werd opgericht als een economische unie. Met het uit de naam schrappen van de ene E verdween er een essentieel element. Economische samenwerking is, in tegenstelling tot politiek, gemakkelijk uit te leggen. Bij de Tweede Kamer verkiezingen in november heeft geen van de partijen Europa tot een serieus speerpunt gemaakt. Programmamakers van alle signatuur zijn kennelijk van mening dat dit thema geen stemmen trekt. Het leeft niet onder de bevolking. Open deur maar onbegrijpelijk. We zijn verslaafd aan onze welvaart maar niet bereid gestructureerd samen te werken om het niveau daarvan tenminste te stabiliseren. Nederland is een Stadstaat aan de rand van Europa. Ruim 3% van de bevolking van de huidige EU. Goed voor een kleine 4% van het EU-BNP. Als er één land optimaal kan profiteren van een gezamenlijk Europa dan zijn wij het. Internationaal ondernemen zit al eeuwen tot in het merg van onze genen. We snappen het als geen ander en wat doen we? Muurtje bouwen!

Laat 2007 het jaar zijn waarin ondernemen in Europa nieuwe schwung krijgt. Ophouden met irrelevante discussies of Turkije in Azië ligt of in Europa. Er zijn steekhoudende argumenten om Turkije wel, of juist niet toe te laten. Daar heeft Azië niets mee te maken. Over het Aziatische lidstaat Cyprus hebben we nooit gezeurd.

Sinds 1 januari horen Roemenië en Bulgarije tot de EU. Natuurlijk zal het tijd kosten voordat daar de inhaalslag is gemaakt, maar ik ben ervan overtuigd dat hun en onze kinderen zullen profiteren van het besluit om hen toe te laten tot ons economisch samenwerkingsverband.

Welkom dus. En niet lullen maar poetsen, een gezamenlijk belang. Blijven we ons muurtje ophogen dan is Nederland over 20 jaar het Albanië van Europa.  

Deze tekst is in februari 2007 als column gepubliceerd in Ondernemen.in Magazine